Volgens de jongste cijfers van Eurostat recycleerde België in 2024 58,2 % van zijn plastic verpakkingsafval. Daarmee staat ons land op de 2e plaats in de Europese Unie en is het een van de slechts drie landen die de Europese doelstelling voor 2030 nu al halen. Maar wat meten die cijfers precies?
Om ze goed te lezen, zijn drie verduidelijkingen nodig:
- Eurostat meet alle verpakkingen die op de Belgische markt worden gebracht: de huishoudelijke verpakkingen, maar ook de bedrijfsverpakkingen (industriële en commerciële verpakkingen), met inbegrip van herbruikbare verpakkingen en verpakkingen van bedrijven die noch bij Fost Plus, noch bij Valipac aangesloten zijn.
- De gegevens worden ongeveer twee jaar na het betrokken jaar gepubliceerd.
- Ten slotte doorlopen deze cijfers een validatieproces, eerst door EPRiBEL en daarna door Eurostat. Met 58,2 % in zowel 2023 als 2024 is de Belgische prestatie stabiel.
Met 58,2 % scoort België bijna 16 procentpunten beter dan het Europese gemiddelde van 42,4 %. Enkel Letland (71 %) en Polen (56 %) halen eveneens de lat van 55 % recyclage die Europa tegen 2030 oplegt.
En de huishoudelijke verpakkingen?
Als we enkel naar de huishoudelijke verpakkingen kijken, tonen ook onze eigen cijfers zeer goede resultaten: in 2025 bereikte het recyclagepercentage van huishoudelijke plastic verpakkingen 74 % – een percentage dat berekend wordt ten opzichte van de hoeveelheden die onze leden op de markt brengen.
Dit resultaat is in de eerste plaats een collectieve verdienste. Het steunt vooral op de inzet van iedereen die elke dag zijn verpakkingen sorteert: elke Belg deponeert gemiddeld 26 kg PMD per jaar in de blauwe PMD-zak, waarin sinds 2021 bijna alle huishoudelijke plastic verpakkingen mogen, van yoghurtpotjes tot folies en zakjes.
Dat sorteergedrag voedt vervolgens een hele keten, die Fost Plus als dirigent coördineert: de intercommunales zamelen in, zes Belgische sorteercentra sorteren de inhoud van de zakken in 16 verschillende stromen, en recycleerders geven het materiaal een tweede leven, steeds vaker in België zelf.
Deze keten wordt gefinancierd door de bedrijven die verpakkingen op de markt brengen. Hun bijdrage is gemoduleerd: hoe moeilijker een verpakking te recycleren is, hoe meer ze kost. Het resultaat: meer dan 99 % van de huishoudelijke verpakkingen die onze leden op de markt brengen, is vandaag recycleerbaar.
De uitdagingen voor de komende jaren
Deze cijfers zijn goed nieuws, en ze zijn geen toeval. In België beheert één enkele organisatie de huishoudelijke verpakkingen (Fost Plus) en één enkele organisatie de industriële en commerciële verpakkingen (Valipac).
Volgens een recente studie van EUROPEN halen landen die op deze manier georganiseerd zijn gemiddeld hogere recyclagepercentages. Dit model maakt het ook mogelijk om de resterende uitdagingen sneller en coherenter aan te pakken.
Want op onze lauweren rusten kunnen we niet: Fost Plus ziet onder meer drie werkterreinen voor de komende jaren.
- Alles recycleren wat gesorteerd wordt. Sommige verpakkingen die in de blauwe PMD-zak mogen, zoals meerlaagse pouches of bepaalde zwarte verpakkingen, blijven moeilijk te recycleren. Wanneer burgers correct sorteren maar hun verpakkingen niet gerecycleerd worden, brokkelt hun vertrouwen af. Daarom is het belangrijk om verpakkingen te ontwerpen die aansluiten bij de bestaande recyclagekanalen.
- Alle materialen op grote schaal recycleren. Polystyreen, dat bijvoorbeeld gebruikt wordt voor sommige yoghurtpotjes of vleesschaaltjes, wordt maar voor 32 % gerecycleerd. Vanaf 2035 eist Europa minstens 55 % opdat een verpakking als recycleerbaar beschouwd wordt. Er moet dus een versnelling hoger geschakeld worden, zodat dit materiaal zijn plaats op de markt behoudt.
- Een afzetmarkt voor gerecycleerd materiaal. Recycleren is een eerste stap. De volgende stap is dat het gerecycleerde materiaal gebruikt wordt om nieuwe verpakkingen te maken. België beschikt al over de nodige recyclagecapaciteit. De uitdaging is nu om fabrikanten aan te moedigen meer gerecycleerd plastic te gebruiken en zo de kringloop te sluiten.
Alle cijfers van 2025 voor de huishoudelijke verpakkingen vind je in ons activiteitenverslag.