De Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) verandert grondig wat er op een verpakking moet — en niet meer mag — staan. Twee wijzigingen komen al op korte termijn op je af. Nog niet alles ligt vast, maar wat we vandaag al weten, bepaalt mee de keuzes die je nu best maakt bij een herdruk.
Groene Punt transitie
Het iconische Groene Punt-logo, dat momenteel aangeeft dat een fabrikant financieel bijdraagt aan een UPV-systeem (uitgebreide producentenverantwoordelijkheid), mag vanaf 12.02.2027 niet langer als zodanig op verpakkingen worden gebruikt. In België is Fost Plus de licentiehouder van het Green Dot-logo voor huishoudelijke verpakkingen, wat betekent dat haar leden gemachtigd zijn om het logo te gebruiken. Als gevolg van het Europese verbod heeft de Raad van Bestuur van Fost Plus besloten de licentieovereenkomst met ProEurope te beëindigen. Rekening houdend met de opzegtermijn zijn de Fost Plus-leden contractueel in orde tot de wettelijke deadline van 12.02.2027. De contracten met de leden zullen dienovereenkomstig worden aangepast.
Tegelijkertijd biedt de PPWR een alternatief: "Deze identificatie (van de bijdrage aan een UPV-systeem) mag uitsluitend worden gerealiseerd door middel van een bijhorend symbool in een QR-code of andere gestandaardiseerde, open, digitale markeringstechnologie." Hoewel ProEurope een dergelijke QR-code aanbiedt met het Groene Punt-logo geïntegreerd, de zogenaamde DigiDot, zal Fost Plus – net als enkele UPV-organisaties in onze buurlanden – hiervoor geen licentie nemen. We werken samen met de normalisatie-instelling GS1. GS1 ontwikkelt de opvolger van de traditionele streepjescode. Dit moet het mogelijk maken om alle functionaliteiten in één digitale tag te integreren, zodat er geen extra QR-codes op het etiket nodig zijn.
GS1 onderzoekt hoe de digitale markering de juiste informatie kan bevatten overeenkomstig de PPWR, zoals:
- De aanwezigheid van zorgwekkende stoffen in de verpakking (vanaf 12.08.2028)
- Het aandeel gerecycleerd materiaal in de verpakking (vanaf 12.08.2028)
- Informatie over inzamelpunten voor herbruikbare verpakkingen (vanaf 12.02.2029)
Het lidmaatschap van de producent bij een erkende UPV-organisatie (vanaf 12.02.2027) kan uiteindelijk ook in de digitale markering worden opgenomen. Leden die de DigiDot toch willen gebruiken, moeten zelf een overeenkomst sluiten met ProEurope.
Wat moet er gelabeld worden?
Vanaf 12.08.2028 moeten verpakkingen die in de EU op de markt komen een geharmoniseerd label dragen dat het materiaal aangeeft (plastic, aluminium, papier/karton, glas). Een aantal types is vrijgesteld, waaronder transportverpakkingen (behalve voor e-commerce) en verpakkingen onder een statiegeldsysteem.
Daarnaast gelden aanvullende vereisten:
- Composteerbare verpakkingen krijgen een label dat aangeeft dat ze composteerbaar zijn, en niet in de natuur thuishoren.
- Herbruikbare verpakkingen krijgen een herbruikbaarheidslabel plus een digitale gegevensdrager met info over het hergebruiksysteem en nabijgelegen inzamelpunten.
- Claims over gerecycleerd of biogebaseerd materiaal moeten een toekomstig geharmoniseerd formaat en methodologie volgen (tegen 2026 aan te nemen).
Alle labels moeten duidelijk zichtbaar, leesbaar en duurzaam zijn en rechtstreeks op de verpakking staan. Bij zeer kleine artikelen mag de info via de verzamelverpakking of een digitale code. Diezelfde info moet ook online beschikbaar zijn vóór de aankoop, ook in e-commerce.
Richting Europese sorteerpictogrammen
Om consumenten te helpen sorteren, komen er sorteerinstructies in pictogramvorm op de verpakking. Dezelfde pictogrammen komen op de afvalrecipiënten, zodat sorteren ook over de grenzen heen werkt. De definitieve pictogrammen en een eventuele kleurencode worden vastgelegd in een uitvoeringshandeling, voorzien tegen 12.08.2026. Fost Plus zat mee aan tafel in de JRC-werkgroepen die deze labels voorbereid hebben en volgt het verdere proces op de voet.
In België is de blauwe PMD-zak een vaste waarde in elk huishouden. Een kleuraanpassing riskeert een grote impact op de herkenbaarheid, het sorteergedrag en dus de inzamelgraden. "Kleur is een krachtig communicatiemiddel, maar het moet mogelijk blijven om neutrale of kleurloze labels te gebruiken, zodat we de herkenbaarheid die de blauwe zak in de loop der jaren heeft opgebouwd, niet verliezen," zegt Adriaan Lowet, Brand strategy & Campaign Manager bij Fost Plus. België pleit daarom voor de mogelijkheid om pictogrammen in zwart-wit aan te brengen. Daarbovenop wijst Fost Plus op de praktische uitdaging om tekst in de drie officiële landstalen op elk verpakkingsformaat te krijgen.
Die bezorgdheid leeft breder: een coalitie van Europese sectorverenigingen waarschuwde de Commissie dat te prescriptieve, sterk op kleur en meertalige tekst gebaseerde labels net nieuwe versnippering en consumentenverwarring kunnen veroorzaken. Lees de volledige gezamenlijke verklaring.
Ook de afvalrecipiënten
Vuilnisbakken, inzamelcontainers en zakken voor gescheiden inzameling krijgen dezelfde pictogrammen als de verpakkingen waarvoor ze bedoeld zijn — met meerdere pictogrammen als er meerdere materialen samen worden ingezameld. Alleen recipiënten voor statiegeldsystemen zijn vrijgesteld. Belangrijk voor leden: via de UPV-vergoedingen dragen producenten mee de kost van het labelen en aanpassen van die lokale inzamelinfrastructuur. Herbruikbare verpakkingen en verpakkingen met statiegeld krijgen elk nog een eigen geharmoniseerd label.
Hoeveel tijd heb je?
Na de publicatie van de uitvoeringshandeling (voorzien tegen 12.08.2026) heb je twee jaar om de labels toe te passen, en daarbovenop drie jaar om producten met de oude verpakking te blijven verkopen. Er is dus een overgangsperiode — maar de richting ligt vast.
Ons advies: wees voorzichtig met de oplages bij een herdruk tot alle bepalingen verankerd zijn. We hebben vandaag nog niet alle details om etiketten definitief aan te passen, en we begrijpen dat dat voor onzekerheid zorgt. Voor specifieke vragen over de bepalingen op etiketten kan je terecht bij je sectorfederatie. Wij houden je verder op de hoogte over het ontwikkelingstraject van de GS1-barcode.