PPWR Insights 1 - Wat betekenen de nieuwe recycleerbaarheidscriteria voor jouw bedrijf?
De Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) introduceert nieuwe en strikte recycleerbaarheidscriteria voor alle verpakkingen die op de Europese markt worden gebracht. Die criteria bepalen vanaf 2030 of een verpakking nog op de markt mag komen, in welke recycleerbaarheidsgraad ze valt en welke impact dat heeft op de bijdragen in het kader van de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid.
In deze blogpost lichten we toe wat de nieuwe recycleerbaarheidscriteria betekenen, welke rol de CEN-normen daarin spelen en hoe Fost Plus haar leden ondersteunt om zich vandaag al voor te bereiden.
Wanneer spreken we van een recycleerbare verpakking?
Vanaf 2030 moeten alle verpakkingen ontworpen zijn voor recyclage. Dat betekent dat ze verwerkt moeten kunnen worden tot secundaire grondstoffen van voldoende kwaliteit om primaire materialen te vervangen.
Een verpakking wordt als recycleerbaar beschouwd als ze ontworpen is voor recyclage, voldoet aan bepaalde kwaliteitsnormen en past binnen de Europese prestatieniveaus voor recycleerbaarheid. Die prestatieniveaus worden uitgedrukt in recycleerbaarheidsgraden A, B of C. Vanaf 2038 worden de eisen strenger en zijn alleen nog de hoogste recycleerbaarheidsgraden toegestaan.
Naast het ontwerp van de verpakking kijkt de PPWR ook naar de praktijk. Vanaf 2035 moeten verpakkingen niet alleen technisch recycleerbaar zijn, maar ook apart ingezameld, efficient gesorteerd en op grote schaal gerecycleerd worden.
De Europese Commissie werkt aan verdere uitvoeringsregels om deze principes concreet toepasbaar te maken. De technische invulling gebeurt via geharmoniseerde normen en methodologieën, onder meer binnen CEN, het Europees Comité voor Normalisatie.
Uitzonderingen en financiële incentives
Een aantal verpakkingstypes, waaronder verpakkingen voor geneesmiddelen en babyvoeding, zijn tijdelijk vrijgesteld van de nieuwe recycleerbaarheidscriteria. Ook innovatieve verpakkingsoplossingen die nog niet volledig aan de criteria voldoen, kunnen gedurende een beperkte periode op de markt blijven, op voorwaarde dat er een duidelijk plan is om aan de vereisten te voldoen.
Vanaf 2030 zullen de bijdragen in het kader van de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid gemoduleerd worden op basis van de recycleerbaarheidsscore van de verpakking. Concreet betekent dit dat producenten hogere bijdragen betalen voor moeilijk recycleerbare verpakkingen en lagere bijdragen voor verpakkingen met een goede recycleerbaarheidsscore.
De recycleerbaarheid van een verpakking wordt dus niet alleen een voorwaarde om op de markt te mogen blijven. Ze zal ook een rechtstreekse impact hebben op de kosten voor bedrijven.
Wat betekent recycleerbaarheid op schaal?
De PPWR maakt een onderscheid tussen ontwerp voor recyclage en recyclage op schaal.
De design-for-recycling criteria beoordelen of een verpakking technisch recycleerbaar is. Daarbij wordt gekeken naar het materiaal, de samenstelling, de gebruikte componenten en de impact daarvan op inzameling, sortering en recyclage.
Recycleerbaarheid op schaal gaat een stap verder. Vanaf 2035 moet een verpakking ook in de praktijk voldoende gerecycleerd worden over de Europese Unie. De Europese Commissie zal hiervoor een methodologie vastleggen, op basis van effectieve recyclagecijfers per verpakkingsmateriaal.
Het blijft op dit moment nog onduidelijk hoe streng deze voorwaarde zal worden toegepast. Een strikte interpretatie zou kunnen betekenen dat een materiaalgroep die tegen 2035 niet op schaal gerecycleerd wordt, niet langer op de markt mag worden gebracht. Een andere mogelijke interpretatie is dat zo’n materiaalgroep een lagere recycleerbaarheidsgraad krijgt. Fost Plus volgt deze evolutie van nabij op.
Welke rol spelen de CEN-normen?
CEN, het Europees Comité voor Normalisatie, vertaalt de vereisten uit de PPWR naar technische normen, testmethoden en ontwerprichtlijnen. Die normen maken duidelijk hoe verpakkingen beoordeeld worden en welke ontwerpkeuzes aangemoedigd, toegestaan of uitgesloten worden.
Voor plastic verpakkingen is de eerste belangrijke stap intussen gezet. In april 2026 publiceerde CEN de 14 nieuwe normen voor de recycleerbaarheid van plastic verpakkingen, EN18120. Die normen leggen vast hoe plastic verpakkingen beoordeeld worden op hun ontwerp voor recyclage.
Voor de verschillende plastictypes wordt gewerkt met zogenaamde verkeerslichttabellen. Die delen verpakkingen in volgens drie categorieën:
- Groen: aangemoedigd;
- Geel: toegestaan maar niet ideaal;
- Rood: verboden op de markt.
In de beoordeling wordt onder meer rekening gehouden met hoe verpakkingscomponenten zich gedragen in de sorteerinstallaties. Een yoghurtpotje van polystyreen wordt bijvoorbeeld beoordeeld samen met het afsluitmateriaal en de wikkel, omdat die componenten in de praktijk meestal samen in het sorteercentrum terechtkomen. Componenten worden alleen apart beoordeeld wanneer ze in de grote meerderheid van de gevallen vóór het sorteren door de consument verwijderd worden.
De normen voor plastic verpakkingen gaan nu een revisieperiode in. In de loop van 2028 worden geactualiseerde normen verwacht. Die zullen mee bepalen of een plastic verpakking vanaf 2030 nog op de Europese markt mag worden gebracht, in welke recycleerbaarheidscategorie ze valt en welk tarief van toepassing is.
Voor andere materialen, zoals papier-karton, glas, aluminium en staal, worden de normen later verwacht. Fost Plus volgt deze ontwikkelingen op de voet, onder meer via de relevante CEN-werkgroepen.
Binnenkort toegang tot CEN-normen via MyFost
Goed nieuws voor de leden: Fost Plus heeft via NBN, het Belgische normenplatform, een pakket CEN-normen geleaset voor een periode van drie jaar. De documenten zullen ter beschikking worden gesteld via MyFost, via de login van de aangifteverantwoordelijke.
Dat is belangrijk, want CEN-normen bevatten de technische details die bedrijven nodig hebben om de PPWR correct te interpreteren en toe te passen. Voor plastic verpakkingen gaat het vandaag onder meer over de EN18120-normen rond design for recycling en recycleerbaarheid. In de toekomst zullen daar ook andere PPWR-gerelateerde normen en methodologieën bijkomen.
Normaal moeten bedrijven CEN-normen individueel aankopen. Dat kan duur uitvallen, zeker omdat er in het kader van de PPWR verschillende normen en methodologieën worden ontwikkeld. Door dit leasingpakket krijgen Fost Plus-leden gedurende minstens drie jaar toegang tot de relevante normen via MyFost.
De eerste normen die via MyFost beschikbaar zullen worden, hebben betrekking op de recycleerbaarheid van plastic verpakkingen. Zodra nieuwe PPWR-gerelateerde normen gepubliceerd worden en binnen het leasingpakket vallen, zullen ook die stelselmatig via MyFost ter beschikking worden gesteld.
Europa kan CEN onder meer vragen om geharmoniseerde normen of methodologieën uit te werken voor de berekening van verpakkingsminimalisering, de vereisten rond composteerbaarheid, de berekening van het percentage gerecycleerd materiaal in een verpakking en de berekening van het percentage lege ruimte in verpakkingen.
De toegang via MyFost wordt verwacht in de loop van september 2026, voor een periode van minstens drie jaar. Alle revisies van de normen binnen die periode worden mee opgenomen.
Belangrijk: CEN-normen vallen onder het auteursrecht. Ze mogen niet gedeeld of doorgestuurd worden buiten de eigen organisatie. De documenten zijn gekoppeld aan een individuele MyFost-login en bevatten persoonlijke gegevens als watermerk. Ze zijn doorgaans beschikbaar in verschillende talen.
Binnen het leasingcontract van Fost Plus met NBN mogen de normen wel gedownload, afgedrukt en verdeeld worden onder collega’s binnen de eigen organisatie. De specifieke gebruiksvoorwaarden worden meegegeven via het MyFost aangifteplatform.
Wat kan je nu al doen?
De deadline van 2030 lijkt ver weg, maar komt snel dichterbij wanneer je rekening houdt met de ontwikkelingscycli van verpakkingen en verpakte producten. Wachten tot alle definitieve criteria en normen volledig afgerond zijn, is daarom geen goed idee.
Voor plastic verpakkingen is er vandaag al voldoende richting om met vertrouwen actie te ondernemen. De eerste CEN-normen zijn gepubliceerd en verschillende bestaande referentiekaders wijzen in dezelfde richting.
Om bedrijven daarbij te helpen, hebben Fost Plus en Valipac, in samenwerking met Verpact, Citeo, Green Dot Norway en NPA Sweden, het No Regrets Playbook voor plastic verpakkingen ontwikkeld. Dat Playbook vertaalt de beschikbare inzichten en normen naar concrete ontwerpkeuzes die bedrijven vandaag al kunnen toepassen.
Het No Regrets Playbook bevat voorbeelden van goed ontworpen plastic verpakkingen, maar ook van verpakkingen of componenten die best vermeden worden. Het helpt bedrijven om nu al keuzes te maken die aansluiten bij de richting van de PPWR, zonder te wachten op alle finale uitvoeringsregels.
Als bedrijf kan je vandaag al je volledige verpakkingsportfolio in kaart brengen. Breng per verpakking de exacte samenstelling, materiaalkeuze en componenten in kaart. Vergelijk die informatie vervolgens met de Design4Recycling Guidelines, het No Regrets Playbook en, zodra beschikbaar via MyFost, de relevante CEN-normen.
Zo krijg je sneller zicht op verpakkingen die mogelijk risico lopen richting 2030 en op verpakkingen waarvoor aanpassingen nodig zijn.
Hoe ondersteunt Fost Plus je?
Fost Plus helpt haar leden om de impact van de PPWR te begrijpen en zich tijdig voor te bereiden op de nieuwe recycleerbaarheidscriteria.
Je vindt vandaag al verschillende hulpmiddelen en informatiebronnen:
- PPWR-dossierpagina: waar we de meest recente inzichten, evoluties en toelichtingen rond de regelgeving bundelen;
- de pagina Duurzaam verpakken waar je deze bronnen vindt;
- de Design4Recycling guidelines: met praktische aanbevelingen om verpakkingen beter recycleerbaar te maken volgens de Belgische inzamel-, sorteer- en recyclageprocessen;
- het No Regrets Playbook voor plastic verpakkingen, met concrete ontwerpkeuzes die vandaag al toepasbaar zijn en afgestemd zijn op Europese richtlijnen;
- Q&A over recycleerbaarheid, met antwoorden op veelgestelde vragen, opgesteld met experten uit binnen- en buitenland;
- de Europese CEN-normen, die vanaf september 2026 via MyFost ter beschikking worden gesteld aan leden.
Fost Plus blijft de ontwikkelingen rond de PPWR, de CEN-normen en de bijhorende methodologieën opvolgen. Zodra nieuwe normen, revisies of richtlijnen beschikbaar zijn, worden de relevante informatie en hulpmiddelen verder aangevuld.