Hoe de zesjescultuur ook de recyclagesector parten speelt: ons sorteergedrag moét beter

Sinds de opstart van de sorteerlijnen in 2022 telt het sorteercentrum Val’Up in Glin een dertigtal brandincidenten. De schuldigen? Een verdwaalde batterij, een kapot stuk speelgoed of (lach)gasfles die verkeerdelijk in de PMD-zak terecht gekomen zijn.  

Als we dit extrapoleren op alle zes sorteercentra voor PMD in België, dan is er bijna dagelijks wel iets aan de hand als gevolg van verkeerd sorteergedrag. Van geblokkeerde lijnen door grote voorwerpen naar gekwetste medewerkers door een verstopte naald tot rookontwikkeling. Gemiddeld telt elke PMD-zak 3 sorteerfouten, goed voor een totaal van 42.000 ton in het laatste jaar. Wat te weinig bekend is, is dat het de bedrijven zijn die opdraaien voor de kosten van die sorteerfouten.

Bedrijven dragen de volledige kosten voor de selectieve inzameling, sortering en recyclage van hun eenmalige verpakkingen, in totaal 336 miljoen euro per jaar. Fost Plus vergoedt daarmee de intercommunales en afvaloperatoren voor de inzameling, sorteercentra en het naar recyclage brengen van de gesorteerde verpakkingen. Een stijging in de kosten voor inzameling en het naar verbranding brengen van fout gesorteerd materiaal zal onvermijdelijk uiteindelijk doorgerekend worden aan de burger. Nog los van het feit dat het fout gesorteerde materiaal op die manier verloren gaat, en mogelijks wel een tweede leven had kunnen krijgen, als het correct gesorteerd was. Eigenlijk draait heel de maatschappij op voor het foute sorteergedrag van de enkeling.  

Voor sorteercentra zoals Val’Up liggen de kaarten nog net iets anders. Het is bang afwachten tot een incident een sorteercentrum écht plat legt. Het is als een zwaard van Damocles boven het hoofd van de sector, waarbij de preventieve maatregelen die samen met de private en publieke operatoren genomen worden, slechts gering tegengewicht kunnen bieden. Het risico blijft. Risico voor dure, hoogtechnologische infrastructuur. Risico voor de sortering en bijgevolg de recyclage van verpakkingsmateriaal. En vooral, risico voor al wie actief is in de inzameling, het transport en de sortering van (verpakkings)afval. Het is een teken aan de wand dat verzekeraars steeds weigerachtiger staan ten opzichte van de sector.  

Rest de vraag waar de oplossing ligt. De thematiek werd aangekaart bij minister Coppieters, Waals minister voor Omgeving, en zijn kabinet tijdens een bezoek aan Val’Up. Een belangrijke vaststelling uit de rondleiding was: de sorteerkwaliteit daalt. En dat op een moment dat de Europese Packaging en Packaging Waste Regulation die voor de deur staat, oplegt om steeds beter te recycleren en meer gerecycleerd materiaal in te zetten. De burger zal zich bewust moeten worden van de impact van diens handelingen. Intercommunales en afvaloperatoren zullen nog strenger moeten toekijken op correcte bronsortering. Bedrijven zullen hun verpakkingen optimaal sorteer- en recycleerbaar moeten maken. En overheden moeten hun verantwoordelijkheid blijven nemen, door zowel mee deze thematiek bij de burger te brengen als de naleving ervan te handhaven.  

Waarom? Omdat we finaal allemaal verantwoordelijk zijn voor de grondstoffen van onze planeet voor de volgende generaties.