Een herbruikbare verzendzak met waarborg werkt in de Belgische e-commerce: in de EVERPAX-pilot kwam 80% van de zakken terug. Verkoop je online? Dan toont de pilot onder welke voorwaarden hergebruik ook voor je bedrijf haalbaar wordt.
Wat is de EVERPAX-pilot?
Tussen februari en augustus 2026 testten acht partners een systeem van herbruikbare verzendzakken met waarborg, onder de roepnaam Bring Me Bag. Torfs en Juttu boden de zak aan in hun webshops en winkels. bpost zorgde voor de verzending en de retour, Twintag voor de technologie en de projectleiding. ABC Packaging maakte de zakken, de Universiteit Antwerpen deed het onderzoek en VIL bracht logistieke expertise in. Vlaanderen Circulair steunde het project.
Hoe werkt het? Bij het afrekenen kiest de klant tussen een eenmalige verzendverpakking en de herbruikbare zak. Kiest hij de zak, dan betaalt hij 3,95 euro waarborg. Die krijgt hij volledig terug als hij de lege zak inlevert: in een rode brievenbus van bpost, in een postkantoor of in een winkel van Torfs of Juttu/A.S. Adventure. Een unieke QR-code op elke zak regelt de terugbetaling en zet de zak opnieuw in omloop.
Wat leverde de pilot op?
In zes maanden registreerden de partners 1.271 volledige cycli. De resultaten liggen in lijn met de verwachtingen of zijn beter:
- 80% van de zakken kwam terug.
- De mediane omlooptijd, van verzending tot terugbetaling van de waarborg, was 12 dagen.
- Slechts 0,5% van de zakken moest tussen twee cycli gereinigd of hersteld worden.
- 40% van de zakken kwam via een winkel terug.
Dat laatste cijfer volgt uit de keuze om alle deelnemende winkels een retourpunt te maken. Samen met de ongeveer 10.000 rode brievenbussen en 650 postkantoren van bpost werkte dat goed. En retailers trekken er klanten mee naar hun winkel.
Ook zichtbaarheid weegt zwaar. Toen Juttu de herbruikbare optie in een pop-up toonde, koos ongeveer 10% van de klanten ervoor. Zonder pop-up daalde dat flink, ook al bleef de optie beschikbaar. Uit voorlopige resultaten blijkt dat 28% van de klanten de optie niet had opgemerkt. De meeste klanten vonden de waarborg redelijk. De Universiteit Antwerpen rondt dit najaar de volledige analyse van het consumentenonderzoek af.
Wat betekent dit voor je bedrijf?
Bij online bestellingen is de verpakking goed voor 10 tot 30% van de CO₂-uitstoot van de levering. Ook de regelgeving schuift op, met de Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) voorop.
De pilot toont dat hergebruik in e-commerce operationeel werkt. Rendabel is het nog niet: de initiële kost per zak lag te hoog voor het verwachte aantal cycli en de retourtijd. Retour via winkels blijkt de grootste kans om op te schalen. Tegelijk is hergebruik vanuit milieuoogpunt niet altijd beter. De toepassing en de context waarin je product gebruikt wordt, spelen een even grote rol.
Op basis van de pilotdata bouwden de partners een scenariomodel. Dat toont zes hefbomen die elkaar versterken:
- Volume en procesoptimalisatie. Meer volume verlaagt de kost per cyclus. Stappen in de retourstroom kunnen samen, en sortering en handling worden betrouwbaarder.
- Vertrouwen via de waarborg. Een vlotte, automatische terugbetaling stimuleert het gebruik.
- Gecontroleerde flexibiliteit. Standaardiseren waar het kan, met ruimte voor de noden van retailers en producttypes.
- Automatisering. De pilot verliep grotendeels manueel. Bij opschaling past de zak in processen die vandaag al geautomatiseerd zijn.
- Een digitale ID. Een zak kan bij de ene retailer vertrekken en bij een andere terugkomen, met een correcte terugbetaling aan de juiste klant.
- Een open ecosysteem. Een platform waaraan elke speler bijdraagt en waar nieuwe spelers vlot instappen.
Samen vormen ze een hypothese voor de business case, die op grotere schaal nog bevestigd moet worden. De open vraag: hoe verdeel je kosten en opbrengsten over de keten, zodat elke partij een werkbaar saldo overhoudt?
Hoe helpt Fost Plus?
In de pilot brachten we kennis in over circulaire businessmodellen en de PPWR:
- We toetsten de zak aan de toekomstige PPWR-vereisten en aan design-for-recycling. Voor de lange termijn is de zak nog niet volledig conform. We brachten in kaart hoe dat kan.
- We berekenden de kosten en opbrengsten per zak. Dat leidde tot twee keuzes: een andere verpakkingsleverancier en een ander retournetwerk, met alle winkels als retourpunt.
- We adviseerden over duidelijke instructies voor de consument en over het gangbare Belgische reuse-logo.
- We betrokken de sorteercentra. Zij meldden zakken die toch in de blauwe zak belandden, zodat we het gebruik nauw konden opvolgen.
De partners bekijken nu een volgende fase, ook met extra retailers. Het platform blijft beschikbaar voor nieuwe projecten of consortia. We blijven onze expertise inzetten voor hergebruiksystemen die op grote schaal haalbaar zijn. En we willen het gedrag van consumenten beter begrijpen, om drempels weg te nemen.
Ontdek alles over het project op de pagina van het REuseLab
Bron CO₂-cijfer: VUB Packaging Study (H. Buldeo Rai, 2024).