Belonen werkt: hoe IOK Afvalbeheer meer dan 14.000 gezinnen naar perfect PMD-sorteren bracht
Een boete voor een verkeerd gesorteerde PMD-zak overtuigt zelden iemand om het de volgende keer beter te doen. Een kans op een elektrische fiets, wél. Dat is het uitgangspunt waarmee IOK Afvalbeheer en Fost Plus in mei en juni een grootschalige positieve PMD-campagne opzetten in de Kempen. Het resultaat: meer dan 14.000 gezinnen die vrijwillig hun sorteergedrag lieten controleren — overwegend met glansrijk resultaat. Voor andere afvalintercommunales is dit een concreet voorbeeld van hoe je sorteergedrag beïnvloedt zonder de vinger te heffen.
Een prijzenpot in plaats van een sorteercontrole
In een speciale PMD-editie van het Schoonste Kempen magazine herhaalden IOK Afvalbeheer en Fost Plus de sorteerregels en gaven ze tips voor een vlotte en correcte sortering. Elk magazine bevatte drie stickers met een unieke code. Wie zijn PMD-zak van zo'n sticker voorzag en zich registreerde via www.iok.be, maakte kans op een prijs — op voorwaarde dat de zak nadien perfect gesorteerd bleek.
Een afvalsteward van IOK Afvalbeheer trok vervolgens op pad om de geregistreerde zakken te controleren. Enkel de stickers van perfect gesorteerde zakken kwamen in aanmerking voor de trekking. Zo werd de prijs niet gekoppeld aan loutere deelname, maar aan correct sorteergedrag zelf.
Meer dan 14.000 gezinnen en vijf elektrische fietsen
Ieder gezin kon tijdens de actieperiode tot drie keer deelnemen, telkens met een andere PMD-zak. Uiteindelijk registreerden meer dan 14.000 Kempense gezinnen hun unieke code.
Op 3 juli trok de raad van bestuur van IOK Afvalbeheer uit de duizenden stickers van perfect gesorteerde zakken de winnaars: vijf hoofdprijzen in de vorm van een elektrische fiets, aangevuld met 25 fietstassen, 150 sweaters en 500 paar sokken. Op 4 augustus namen de hoofdwinnaars hun prijs officieel in ontvangst.
“Kempenaren zijn sorteerkampioenen en met deze actie willen we goede sorteerders belonen,” zegt Ward Kennes, voorzitter van IOK Afvalbeheer. “We zijn dan ook bijzonder tevreden met het hoge aantal deelnemers.”
Ook bij Fost Plus klinkt tevredenheid. “Verkeerd gesorteerd afval bij het PMD zorgt ervoor dat we minder goed kunnen recycleren en kan zelfs gevaarlijke situaties veroorzaken,” zegt Valerie Bruyninckx, manager Corporate Affairs & Reputation bij Fost Plus. “Deze positieve actie van IOK Afvalbeheer doet burgers op een andere manier nadenken over hun sorteergedrag. Zo maken we samen het verschil.”
Wat de gecontroleerde PMD-zakken ons leren
Paul Vanthienen, afvalsteward bij IOK Afvalbeheer, controleerde de deelnemende zakken persoonlijk. “Het is fijn om vast te stellen dat het overgrote deel van de gecontroleerde PMD-zakken perfect gesorteerd was,” zegt hij. “Slechts een kleine 10 procent bevatte nog kleine sorteerfouten.”
Die fouten bleken hardnekkig maar herkenbaar: plastic voorwerpen die geen verpakking zijn (speelgoed, emmers, slippers), verpakkingen die niet leeg zijn, en medicijnblisters die enkel in de PMD-zak thuishoren als ze uit één materiaal bestaan. Stuk voor stuk voorbeelden van sorteerfouten die met een positieve boodschap dus wél worden bijgestuurd.
Afsluitend
De positieve PMD-campagne van IOK Afvalbeheer toont dat een beloningsmodel meer teweeg kan brengen dan een repressieve aanpak: meer dan 14.000 gezinnen lieten vrijwillig hun sortering controleren, met een hoog slaagpercentage tot gevolg. Voor Fost Plus is dit een voorbeeld van hoe lokale partners sorteergedrag structureel kunnen beïnvloeden — zonder daarbij in te boeten op het gemak van de burger.